Lộ trình học Guitar cơ bản cho người mới

Bạn mới bắt đầu học guitar và chưa biết nên bắt đầu từ đâu? Bạn loay hoay với quá nhiều tài liệu nhưng không có một hướng dẫn rõ ràng? Bài viết này đưa ra một lộ trình 4 tuần cụ thể, mỗi ngày 15 phút, để bạn đi từ chỗ chưa từng cầm đàn đến chỗ đệm và hát được trọn một đoạn.

Nguyên tắc quan trọng nhất trước khi bắt đầu: 15 phút mỗi ngày tốt hơn 2 tiếng mỗi tuần. Đầu ngón tay cần thời gian để chai lại, và phản xạ chuyển hợp âm hình thành theo số buổi tập chứ không theo tổng số giờ.

Ba việc nên làm trước buổi tập đầu tiên

1. Lên dây đàn. Đàn chưa lên dây thì bạn tập đúng vẫn nghe sai, và rất dễ tưởng là do mình bấm hỏng. Dùng công cụ đo âm — chạy ngay trên điện thoại, chỉ cần cho phép dùng micro.
2. Ngồi đúng tư thế. Lưng thẳng, đàn đặt trên đùi phải nếu bạn thuận tay phải, cần đàn hơi chếch lên.
3. Cắt ngắn móng tay trái. Móng dài thì không thể bấm bằng đầu ngón, và đó là nguyên nhân số một khiến dây bị tịt.

Lộ trình 4 tuần: nhìn tổng quan

Thế bấm của cả sáu hợp âm này có trong bài 15 hợp âm guitar cơ bản. Nếu bấm bị rè hoặc có dây không kêu, xem cách bấm hợp âm guitar đúng.

Tuần 1 — Làm quen đàn và hai hợp âm đầu tiên

Mục tiêu tuần này không phải chơi được bài, mà là để các ngón tay quen với dây đàn và biết thế nào là một hợp âm kêu sạch.

Luyện ngón: 5 phút mỗi ngày

Luyện ngón giúp các ngón linh hoạt và độc lập với nhau — đây là nền tảng để sau này chuyển hợp âm mượt. Bỏ qua giai đoạn này thì về sau chuyển hợp âm sẽ rất vấp.

• Bài 1–2–3–4: bấm lần lượt bốn ngón trên bốn ngăn liên tiếp của một dây, đi lên rồi đi xuống.
• Chạy nốt đơn giản trên dây 1, 2, 3.
• Đổi vị trí các ngón, luôn giữ đầu ngón dựng đứng.

Chậm và đều quan trọng hơn nhanh. Nếu thấy đau ở khớp ngón hoặc cổ tay thì dừng lại chỉnh tư thế, đừng cố tập tiếp.

Hai hợp âm đầu tiên: Em và Am

Bắt đầu bằng Em và Am vì cả hai chỉ dùng 2–3 ngón, và chuyển giữa chúng chỉ cần dịch một nhóm ngón — cảm giác thành công đến sớm, và đó là thứ giữ người mới ở lại.

Cách tự kiểm tra: bấm hợp âm rồi gảy rời từng dây một thay vì rải cả sáu dây. Dây nào rè hoặc tịt là biết ngay ngón nào có vấn đề.

Tuần 2 — Thêm hợp âm và giữ nhịp

Thêm C và G. Bốn hợp âm Em, Am, C, G đã đệm được rất nhiều bài.

Giữ nhịp là kỹ năng của tuần này, không phải chuyện để sau

Không giữ được nhịp là lỗi lớn nhất khiến bài hát bị "vỡ". Cách làm chủ nhịp từ sớm:

• Tập cùng máy đếm nhịp, bắt đầu ở 60 BPM. Công cụ này dùng được ngay trên điện thoại, không cần cài gì.
• Đếm nhịp thành tiếng khi tập.
• Bắt đầu từ nhịp chậm rồi mới tăng dần.

Luyện chuyển hợp âm

Mỗi hợp âm giữ đúng 4 phách rồi đổi. Ba mẹo hiệu quả nhất:

• Chuyển thật chậm nhưng chính xác, thà chậm còn hơn sai.
• Không nhấc cả bàn tay ra khỏi cần đàn khi chuyển.
• Tập "bấm mù": nhìn đi chỗ khác rồi bấm, để tay nhớ vị trí thay vì mắt nhớ.

Đổi hợp âm đúng lúc quan trọng hơn đổi sạch tiếng. Người mới hay dừng nhịp lại để chỉnh ngón cho đẹp — đó là thói quen rất khó bỏ về sau.

Tuần 3 — Điệu Ballad và bài đầu tiên

Thêm D và Dm. Đến đây bạn có sáu hợp âm và đủ để đệm một bài hoàn chỉnh.

Điệu Ballad

Điệu 4/4, nhịp đều, phù hợp với rất nhiều bài nhạc trẻ và pop ballad. Cách đệm đơn giản nhất trong một ô nhịp 4/4, đếm 1 – 2 và – 3 – 4 và: phách 1 gảy dây bass của hợp âm, sau đó quạt xuống ở phách 2 và quạt lên ở nửa sau phách 2, rồi lặp lại như vậy cho phách 3 và 4. Tập chậm ở 60 BPM với máy đếm nhịp trước khi tăng tốc.

Nghe 4 tiếng đếm vào, rồi tập vòng Am–Dm–G–C, mỗi hợp âm một ô nhịp. Mẫu tổng hợp có metronome; đếm 1 – 2 và – 3 – 4 và.

Ballad 4/4 · 60 BPM · 1 ô đếm vào, Am–Dm–G–C · bass / xuống-lên / bass / xuống-lên · Âm thanh tổng hợpBallad 4/4 · 80 BPM · 1 ô đếm vào, Am–Dm–G–C · bass / xuống-lên / bass / xuống-lên · Âm thanh tổng hợp

Vòng hợp âm để tập

Vòng Am – Dm – G – C, mỗi hợp âm một ô nhịp. Khi đã chạy được vòng này đều tay, thử tập đệm bài Tuổi hồng thơ ngây — bài này dùng đúng bốn hợp âm trên, nên bạn không phải học thêm thế bấm nào mới mà vẫn đệm được trọn bài.

Điệu Disco

Nhịp nhanh, sôi động, phù hợp nhạc dance và nhạc remix, dùng kỹ thuật quạt chả nhiều hơn. Để dành cho sau khi điệu Ballad đã chắc.

Tuần 4 — Ghép đàn với hát

Đây là bước nhiều người vấp nhất, vì tay và miệng phải làm hai việc khác nhau cùng lúc. Trình tự an toàn:

1. Thuộc phần đệm đến mức tay tự chạy mà không cần nghĩ.
2. Hát chay không đàn để thuộc lời và thuộc giai điệu.
3. Ghép từng câu một, không ghép cả bài ngay.
4. Chỗ nào vấp thì tách ra tập riêng câu đó, đừng chạy lại từ đầu bài.

Mốc kiểm tra cuối tuần 4: đệm và hát trọn một đoạn mà không dừng nhịp.

Bài tập 15 phút: cấu trúc một buổi tập

• 3 phút khởi động — luyện ngón 1–2–3–4.
• 7 phút trọng tâm của tuần — đổi hợp âm theo máy đếm nhịp.
• 5 phút phần vui — đệm bài đang tập, kể cả còn vấp.

Hôm nào chỉ có 5 phút thì bỏ phần 1 và 3, giữ phần 2. Đều đặn quan trọng hơn đủ thời lượng.

Nhạc lý tối thiểu cần biết trong 4 tuần đầu

Bạn không cần học nhạc lý nặng để bắt đầu. Bốn tuần đầu chỉ cần nắm ba thứ:

• Bảy nốt cơ bản Đô – Rê – Mi – Fa – Sol – La – Si, tương ứng C – D – E – F – G – A – B. Cùng với dấu thăng (#) và dấu giáng (b) thì có 12 nốt.
• Phân biệt gam trưởng và gam thứ (âm giai) — nghe vui hay nghe buồn.
• Các loại nhịp phổ biến: 2/4, 3/4, 4/4, 6/8.

Sáu sai lầm khiến người mới bỏ cuộc

• Tập quá lâu trong một buổi rồi đau tay và nghỉ hẳn. Đây là lý do phổ biến nhất. Đau đầu ngón vài tuần đầu là bình thường, nhưng đau khớp hay cổ tay thì phải dừng và chỉnh tư thế.
• Không luyện ngón mỗi ngày — dấu hiệu: chuyển hợp âm mãi không nhanh lên được.
• Chỉ học hợp âm mà bỏ qua nhịp — dấu hiệu: đàn một mình thì được, ghép với người khác là lệch.
• Không dùng máy đếm nhịp — dấu hiệu: đoạn dễ thì chơi nhanh, đoạn khó thì chậm lại mà không nhận ra.
• Vội chuyển bài mới khi bài cũ chưa chắc — dấu hiệu: biết nhiều bài nhưng không đánh trọn được bài nào.
• Không để ý tư thế cầm đàn — dấu hiệu: mỏi vai, mỏi lưng sau 10 phút.

Sau 4 tuần thì học gì tiếp

Khi đã đệm và hát được một bài, các hướng đi tiếp theo:

• Fingerstyle — vừa đệm vừa chơi giai điệu. Bắt đầu bằng bài tập vòng ngón p–i–m–a trên các hợp âm mở đã học: ngón cái giữ dây bass, ba ngón còn lại gảy dây 3, 2, 1. Những bài như Canon in D hay Kiss The Rain là mục tiêu dài hạn, không phải bài để tập ngay.
• Các mô hình quạt chả đa dạng hơn: DDUUDU, DDUDDU… Tập đều tay và thay đổi lực đánh.
• Hợp âm chặn — Bm và Bb, mở ra thêm rất nhiều bài.
• Solo — bắt đầu với những lick đơn giản và gam ngũ cung (pentatonic).
• Đọc tab — tab (tablature) là ký hiệu chỉ dây và ngăn cần bấm, dễ hơn nhiều so với sheet nhạc truyền thống. Sheet nhạc thể hiện đủ cao độ và trường độ, phức tạp hơn nhưng cần thiết nếu bạn muốn đi xa.

Câu hỏi thường gặp

Bao lâu thì chơi được một bài hoàn chỉnh?

Theo lộ trình này, với 15 phút mỗi ngày, cuối tuần 3 thường đệm được một bài đơn giản và cuối tuần 4 thì vừa đệm vừa hát được một đoạn.

Có cần học nhạc lý phức tạp ngay từ đầu không?

Không cần. Bốn tuần đầu chỉ cần biết đọc sơ đồ hợp âm và giữ được nhịp là đủ.

Không có đàn thì tập được không?

Phần bấm thì không. Nhưng bạn vẫn luyện được cảm giác nhịp bằng máy đếm nhịp: vỗ tay theo phách, tập đếm 1–2–3–4 đều đặn. Việc này giúp ích thật khi có đàn.

Tự học được không hay phải có thầy?

Phần hợp âm, nhịp và điệu đệm hoàn toàn tự học được. Khó tự sửa nhất là tư thế và lực bấm, vì bạn không nhìn thấy mình đang sai. Cách bù: quay video tay mình rồi đối chiếu với ảnh hướng dẫn.

Dùng đàn acoustic hay classic khi mới học?

Classic dùng dây nylon nên mềm và đỡ đau tay hơn, nhưng cần đàn rộng hơn nên với bàn tay nhỏ lại khó bấm hơn. Nếu bạn học để đệm hát thì acoustic với bộ dây cỡ nhẹ thường vừa hơn.

Kết luận

Điều quyết định không phải bạn bắt đầu như thế nào, mà là bạn có ngồi xuống tập 15 phút mỗi ngày hay không. Lộ trình 4 tuần ở trên đã chia sẵn từng bước để bạn không phải tự nghĩ hôm nay tập gì.

Chúc bạn thành công trên hành trình học guitar cơ bản và luôn giữ được ngọn lửa đam mê âm nhạc trong tim <3!