Vòng Am F C G: bắt đầu từ hợp âm thứ

Vòng Am – F – C – G chạy vòng tròn mãi mà không có chỗ nào nghe như đã xong — đó là lý do nó hợp với ballad.

Nếu bạn từng tập vòng C – G – Am – F thì bạn đã có sẵn cả bốn thế bấm của vòng này. Chính xác hơn: đây là cùng một vòng, chỉ đổi chỗ bắt đầu. Bài này lo đúng chuyện đó — đổi chỗ bắt đầu thì đổi cái gì, và hai chỗ chuyển mà chưa bài nào trên site nói tới.

1. Cùng một vòng, xoay đi một chỗ

Hai vòng không chỉ dùng chung bốn hợp âm. Đọc từng chỗ chuyển, kể cả chỗ quay về đầu, thì thấy chúng trùng khít:

Cùng bốn chỗ chuyển, chỉ khác chỗ bắt đầu đọc — không có động tác tay nào riêng của vòng này.

Vậy còn gì để nói? Ba thứ, và cả ba vấp phải ngay buổi tập đầu: vòng nghe khác đi, chỗ khó dời sang vị trí khác trong nhịp, và chỗ quay lại đổi tính chất. Vòng hợp âm Guitar: hiểu và bắt đầu luyện là bài nền nếu bạn chưa rõ vòng hợp âm là gì.

2. Vì sao cùng bốn hợp âm mà nghe khác hẳn

Hợp âm đầu vòng là chỗ tai lấy làm nhà. Vòng chạy đi đâu thì tai vẫn đo mọi thứ so với chỗ đó, và mỗi lần vòng quay lại, tai coi như vừa về tới nơi.

Đặt Am lên đầu thì chỗ về ấy là một hợp âm thứ — loại hợp âm phần lớn người nghe mô tả là buồn hoặc nặng hơn. Thêm một chuyện cộng vào: nốt trầm nhất của Am là nốt La, thấp hơn nốt trầm nhất của C ba nửa cung. Chỗ về vừa tối màu hơn vừa nằm thấp hơn.

Nhưng không phải "cả vòng nghe trầm hơn": bốn hợp âm y hệt nhau nên cao độ chung không đổi. Thứ đổi là chỗ tai lấy làm điểm về — chỉ vậy đã đủ để cùng một vòng nghe ra hai tâm trạng.

3. Bốn thế bấm thì bạn đã có sẵn

Am (x02210), F, C (x32010) và G (320003) — không thế nào mới, nên bài này không dạy lại cách bấm. Ba thế mở Am, C, G nằm trong bảng hợp âm Guitar đầy đủ, kèm âm mẫu để đối chiếu.

F là chỗ duy nhất đáng lo. Tiếng F còn tịt hoặc rè thì xử lý trước bằng bài Hợp âm F Guitar: thế bấm dễ và cách luyện — có thế F ba dây để chơi được ngay khi chưa chặn nổi.

4. Chỗ khó bây giờ nằm ngay đầu vòng

Khác biệt thật sự đầu tiên, và nó là khác biệt về lúc nào chứ không phải về cái gì.

Chỗ chuyển khó nhất của bộ bốn hợp âm này là Am sang F. Ở vòng giọng Đô, nó là chỗ chuyển thứ ba — có hai ô nhịp để vào guồng trước khi gặp nó. Ở vòng bắt đầu từ Am, nó là chỗ chuyển thứ nhất: ô một sang ô hai, không ô nào lấy đà.

Cùng động tác tay, nhưng là một bài tập khác hẳn. Mẹo tay cho cặp này không viết lại ở đây — nó nằm ở mục chỗ vấp của bài vòng C G Am F.

Việc riêng của vòng này là tập cho cặp khó đứng được ở vị trí mở màn. Hai cách:

1. Vào vòng từ một ô trống. Đếm một ô nhịp không đánh gì, đặt tay sẵn ở Am rồi mới bắt đầu — ô trống đó làm việc mà ô lấy đà vẫn làm ở vòng kia.
2. Tạm đọc vòng từ F. Tập F – C – G – Am cho tới khi tay chạy trơn rồi trả Am về đầu. Vẫn đúng bốn chỗ chuyển ấy, nhưng cặp khó rơi vào cuối vòng nên tay có ba ô để chuẩn bị.

Cách thứ hai nghe như gian lận, nhưng đúng với chuyện ở mục 1: xoay chỗ bắt đầu không làm đổi vòng.

5. Hai chỗ chuyển chưa bài nào nói tới

Chỗ chuyển C sang G cũng đã có chủ — mục ba chỗ chuyển còn lại của bài vòng G D Em C, đúng hai thế bấm ấy nên mẹo bên đó dùng nguyên vẹn được. Hai chỗ còn lại thì chưa ai nói.

F sang C — chỗ giữa vòng, và là chỗ dễ nhất

Ngay sau chỗ khó nhất là chỗ dễ nhất: qua được ô một sang ô hai thì nửa vòng sau gần như tự chạy.

Lý do rất cụ thể: ngón áp út không rời dây. Ở F nó bấm dây 5 ngăn 3; ở C nó vẫn bấm dây 5 ngăn 3 — cùng ngón, cùng chỗ, không nhấc lên. Trong bốn chỗ chuyển của vòng thì chỉ chỗ này có một ngón đứng yên như vậy.

Vậy nên đừng nhấc cả bàn tay khỏi cần đàn khi buông thế chặn — giữ ngón áp út tại chỗ rồi xoay phần còn lại quanh nó:

• Ngón trỏ thôi chặn, co lại bấm một điểm ở dây 2 ngăn 1 — vẫn ngăn ấy, chỉ đổi từ nằm ngang sang đầu ngón.
• Ngón giữa giữ nguyên ngăn 2, trượt từ dây 3 sang dây 4.
• Ngón út nhấc khỏi dây 4 — ngón duy nhất rời hẳn.

Tập riêng động tác buông chặn mà giữ ngón áp út, hai mươi lần, chậm — thói quen nhấc cả tay mới là thứ làm chỗ này trễ.

G sang Am — chỗ vòng quay lại

Chỗ khác vòng giọng Đô rõ nhất. Vòng kia quay lại bằng F về C, nghe như vừa về tới nhà; vòng này quay lại bằng G về Am — nhiều người nghe thấy như chưa về hẳn, rồi vòng lại chạy tiếp. Đó là thứ làm nó trôi mãi không thấy điểm dừng.

Về tay thì ngược hẳn với chỗ vừa rồi: không có điểm bấm nào chung. G trải rộng từ dây 6 sang dây 1, Am chụm vào ba dây giữa. Đừng tìm ngón neo ở đây — không có.

Nhưng có một thứ đi liền mạch: ngón giữa ở nguyên ngăn 2, trượt từ dây 5 sang dây 4. Lấy nó làm chỗ tựa, hai ngón còn lại đặt xuống theo — ngón trỏ dây 2 ngăn 1, ngón áp út dây 3 ngăn 2 — và đặt cùng lúc chứ đừng đặt lần lượt.

Chỗ này đáng tập riêng hơn ba chỗ kia vì nó rơi đúng lúc vòng quay lại: hụt nhịp ở đây thì cả vòng sau lệch theo, mà tai khó tự nghe ra.

6. Nghe cả vòng chạy

Nghe trước rồi mới tập thì nhanh hơn tập chay, vì tai biết sẵn chỗ nào hợp âm đổi. Mở Chord player, xếp bốn ô hợp âm theo thứ tự Am – F – C – G rồi bấm chạy. Nghe kỹ chỗ G quay về Am: tiếng đàn tới đó mà chậm nửa phách so với máy thì đó là chỗ cần tập, không phải cả vòng.

Câu hỏi thường gặp

Vòng Am F C G có phải là giọng La thứ không?

Không chắc chắn được, vì một chuỗi hợp âm tự nó chưa chốt được giọng của bài. Đúng bốn hợp âm này cũng hay dùng trong giọng Đô trưởng, và nhiều bài chạy vòng này vẫn ở giọng đó. Thứ chắc chắn là tai lấy Am làm chỗ về.

Nên tập vòng này trước hay vòng C G Am F trước?

Tập vòng C G Am F trước, vì chỗ chuyển khó rơi vào giữa vòng nên dễ vào hơn. Chạy được vòng đó rồi thì sang vòng này gần như không mất thêm thời gian.

Đổi chỗ bắt đầu thì có phải tập lại từ đầu không?

Không. Bốn chỗ chuyển y hệt nhau nên tay không học động tác mới nào. Thứ phải tập lại chỉ là thứ tự — vài buổi đầu ngón sẽ tự động đi về hợp âm của vòng cũ.

Vì sao chuyển Am sang F ở vòng này thấy khó hơn?

Vì nó đến sớm hơn: động tác tay không đổi, nhưng ở đây nó rơi vào ô nhịp thứ nhất sang ô thứ hai nên tay chưa kịp vào guồng.

Những bài nào dùng vòng bắt đầu từ hợp âm thứ?

Rất nhiều ballad Việt và nhạc trẻ, nhất là những bài có điệp khúc lặp đều không ngắt. Cách nhận ra nhanh nhất là tự thử: mở một bài bạn thấy buồn và lặp đều rồi đàn vòng này theo.