Bạn học xong vài hợp âm rồi mở một bài hát lên, và thấy nó chỉ dùng đúng bốn hợp âm ấy, lặp đi lặp lại từ đầu tới cuối. Đó là một vòng hợp âm. Hiểu được vài vòng phổ biến là bạn đệm được rất nhiều bài mà không cần học thuộc từng bài một.
Bài này trả lời ba câu: vòng hợp âm là gì, vì sao vài vòng nghe thuận tai, và nên bắt đầu từ vòng nào. Phần bấm và luyện từng vòng cụ thể nằm ở các bài riêng, có liên kết ở cuối mỗi mục.
1. Vòng hợp âm là gì
Vòng hợp âm là một nhóm hợp âm chơi theo thứ tự rồi quay lại từ đầu. Phần lớn bài hát đệm guitar chạy trên một vòng bốn hợp âm; hết hợp âm thứ tư thì trở về hợp âm thứ nhất, và cứ thế cho tới hết bài.
Mỗi hợp âm thường giữ nguyên trong một ô nhịp. Với bài nhịp bốn phách, nghĩa là bạn đàn bốn phách ở hợp âm thứ nhất, rồi đổi sang hợp âm thứ hai ở phách đầu của ô sau.
Đó cũng là lý do người mới nên tập theo vòng thay vì tập từng hợp âm rời: thứ bạn cần không phải là bấm được hợp âm, mà là đổi kịp giữa chúng.
Vòng C G Am F: bốn hợp âm chơi theo thứ tự rồi lặp lại. Đây là vòng người mới gặp nhiều nhất.
2. Vì sao vài vòng nghe thuận tai hơn
Các hợp âm trong một vòng nghe liền mạch vì chúng dùng chung bộ nốt của một giọng. Hợp âm C, G, Am và F đều lấy nốt từ cùng một họ, nên nối tiếp nhau tai không thấy gợn.
Ghép bừa bốn hợp âm bất kỳ thì thường nghe sượng, không phải vì bạn chơi sai mà vì có nốt lạc ra ngoài họ đó.
Chỉ cần biết tới đây là đủ để tập. Cách đánh số từng hợp âm trong vòng, và vì sao cùng một vòng lại dời được sang giọng khác, là chuyện của một bài riêng về vòng theo bậc.
3. Những vòng hợp âm phổ biến
Bốn vòng dưới đây gần như chiếm hết nhạc pop và ballad Việt. Thuộc chúng là bạn đệm được phần lớn bài hát bạn nghe.
| Vòng | Hợp âm | Nghe ra sao |
|---|---|---|
| Vòng bốn hợp âm giọng Đô | C – G – Am – F | sáng, dễ chịu; vòng phổ biến nhất |
| Vòng bốn hợp âm giọng Sol | G – D – Em – C | giống hệt vòng trên nhưng cao hơn, và không có hợp âm chặn nào |
| Vòng bắt đầu từ hợp âm thứ | Am – F – C – G | trầm hơn, nhiều người nghe thấy buồn |
| Vòng Canon | C – G – Am – Em – F – C – F – G | dài hơn, chảy liên tục; quen thuộc từ nhạc cổ điển |
Hai vòng đầu bảng đáng chú ý: chúng là cùng một vòng ở hai giọng khác nhau. Nghĩa là tập xong vòng này thì vòng kia bạn đã hiểu sẵn cách đi, chỉ phải học thế bấm mới.
Vòng thứ ba dùng đúng bốn hợp âm của vòng thứ nhất nhưng bắt đầu từ Am, và chỉ vậy thôi đã đổi hẳn cảm giác. Còn vòng Canon thì dài gấp đôi, nên để sau khi bạn chuyển hợp âm đã trơn.
4. Nên tập vòng nào trước
Chọn theo thứ bạn vướng, không chọn theo thứ nghe hay:
- Nếu bạn chặn được hợp âm F — bắt đầu với C – G – Am – F. Đây là vòng gặp nhiều nhất, và ba hợp âm đầu đều là thế mở dễ.
- Nếu bạn chưa chặn được — bắt đầu với G – D – Em – C. Cả bốn hợp âm đều là thế mở, không hợp âm nào phải chặn, nên bạn chơi được trọn vòng ngay từ tuần đầu.
- Nếu bạn hát mà thấy bài quá thấp — thử vòng giọng Sol, vì nó cao hơn vòng giọng Đô.
Đừng tập cả bốn hợp âm cùng lúc. Lấy hai hợp âm cạnh nhau trong vòng, đổi qua lại cho mượt, rồi mới nối dần. Cách đo cụ thể nằm ở bài cách chuyển hợp âm Guitar nhanh và mượt.
5. Nhận ra vòng hợp âm khi nghe một bài
Thứ hữu ích nhất sau khi thuộc vài vòng là nghe ra bài đang chạy vòng nào. Không cần tai nhạc đặc biệt, chỉ cần để ý ba dấu hiệu:
- Đoạn nhạc lặp lại sau bao nhiêu ô nhịp. Nghe một đoạn rồi đếm: thường cứ bốn ô nhịp là mọi thứ quay lại như cũ. Đó là độ dài của vòng.
- Chỗ nào nghe "đã về nhà". Trong vòng luôn có một hợp âm nghe như điểm nghỉ, các hợp âm khác nghe như đang đi. Hợp âm nghỉ đó thường là hợp âm đầu vòng, và cũng thường trùng tên giọng của bài.
- Chỗ nào nghe chùng xuống. Hợp âm thứ trong vòng — Am ở vòng giọng Đô, Em ở vòng giọng Sol — nghe tối hơn ba hợp âm kia. Nghe ra nó là bạn định vị được mình đang ở đâu trong vòng.
Cách tập nhanh nhất là mở một bài bạn thuộc lòng, vừa nghe vừa đàn thử vòng C – G – Am – F theo. Nếu khớp, bạn vừa nghe ra vòng của bài. Nếu nghe sượng ở một chỗ, thử vòng giọng Sol — rất nhiều bài Việt chạy ở một trong hai vòng này.
6. Dấu hiệu bạn đã thuộc một vòng
"Thuộc" không phải là nhớ tên bốn hợp âm — mà là ba thứ dưới đây, theo thứ tự khó dần:
- Đổi hợp âm không phải nhìn tay. Mắt rời khỏi cần đàn mà tay vẫn tới đúng chỗ.
- Đổi đúng vào phách 1 của ô nhịp sau, không sớm cũng không muộn, và không có khoảng lặng ở chỗ đổi.
- Vừa đàn vừa hát được. Đây là mốc thật, vì hát chiếm mất phần chú ý mà trước đó bạn dành cho tay trái.
Đạt được cả ba thì vòng đó thành của bạn, và bài hát nào dùng nó bạn cũng đệm được ngay.
7. Nghe thử trước khi tập
Trước khi bấm, nên nghe vòng đó chạy một lượt để tai quen với chỗ đổi hợp âm. Bạn xếp bốn hợp âm vào Chord player rồi bấm chạy là nghe được ngay trong trình duyệt, không cần cài gì.
Nghe vài lượt rồi mới cầm đàn lên: lúc đó bạn đã biết hợp âm nào đổi vào lúc nào, và việc còn lại chỉ là tay theo kịp tai.
Câu hỏi thường gặp
Vòng hợp âm và giọng của bài có phải một không?
Không. Giọng là bộ nốt mà bài hát dùng; vòng hợp âm là thứ tự các hợp âm bạn chơi trong giọng đó. Một giọng có thể chứa nhiều vòng khác nhau, và cùng một vòng cũng chơi được ở nhiều giọng.
Biết bao nhiêu vòng là đủ để đệm hát?
Hai vòng đầu trong bảng trên đã đủ cho rất nhiều bài pop và ballad. Thuộc thêm vòng bắt đầu từ Am là bạn có gần như đủ vốn cho nhạc trẻ Việt. Quan trọng hơn số lượng vòng là đổi hợp âm có kịp nhịp hay không.
Vì sao tôi đánh đúng hợp âm mà nghe vẫn không giống bài gốc?
Thường là do tiết tấu tay phải chứ không phải do hợp âm. Cùng một vòng, đánh kiểu rải sẽ khác hẳn đánh quạt. Ngoài ra bài gốc có thể chơi ở giọng khác, hoặc dùng capo.
Có cần học nhạc lý mới hiểu được vòng hợp âm không?
Không cần, để tập thì không. Bạn chơi được vòng chỉ với thế bấm và nhịp. Nhạc lý giúp bạn hiểu vì sao vòng đó nghe thuận tai và cách dời nó sang giọng khác, nhưng đó là bước sau.
Tập vòng hợp âm với máy đếm nhịp thì đặt bao nhiêu BPM?
Bắt đầu ở 60 BPM, mỗi hợp âm giữ một ô nhịp bốn phách. Chơi sạch ba lần liên tiếp thì tăng 5 BPM. Gặp chỗ vấp thì lùi lại 10 BPM, đừng tập tiếp ở tốc độ đang sai.
Để lại bình luận
Đăng nhập hoặc tạo tài khoản để trao đổi thêm về bài viết này.
Bình luận (0)