Hợp âm F Guitar: thế bấm dễ và cách luyện

Hợp âm F khó vì ngón trỏ phải đè nhiều dây cùng lúc, chứ không phải vì tay bạn yếu. Có ba thế bấm dễ hơn mà bạn dùng được ngay hôm nay, và một đường đi rõ ràng để cuối cùng bấm được thế đủ. Bài này đưa bốn thế bấm, nói thẳng mỗi thế đánh đổi cái gì, và kèm âm mẫu để bạn nghe được khác biệt.

F cũng là hợp âm duy nhất bị bỏ ra ngoài bài 15 hợp âm Guitar cơ bản — vì nó khó hơn hẳn phần còn lại. Bài này lấp chỗ đó.

1. Hợp âm F gồm những nốt nào

Hợp âm F, đọc là Fa trưởng, gồm ba nốt: F – A – C (Fa – La – Đô). Mọi thế bấm dưới đây đều phải có đủ ba nốt này thì mới là hợp âm F; khác nhau ở chỗ đánh mấy dây và nốt nào nằm dưới cùng.

Chưa quen đọc sơ đồ hay ký hiệu kiểu xx3211 thì xem Cách đọc hợp âm Guitar: sơ đồ và ký hiệu trước.

2. Vì sao F khó hơn các hợp âm mở

Ba lý do cụ thể:

• Không có dây buông nào ở thế đủ. Mọi dây đều phải bấm, trong khi C hay Am có hai ba dây buông đỡ cho bạn.
• Một ngón phải đè sáu dây. Ngón trỏ nằm ngang cần đàn, và chỗ nếp gấp khớp ngón thì mềm nên dây dễ lọt vào đó mà không bị ép xuống.
• F nằm ở ngăn 1, chỗ dây căng nhất trên cần đàn. Cùng một thế tay ấy, bấm ở ngăn 5 nhẹ hơn nhiều.

Để so sánh: Bm và Bb cũng là hợp âm chặn nhưng nằm ở ngăn 2, nhẹ tay hơn F một chút.

Cả ba đều là chuyện lực và góc ngón, nên tư thế tay trái chưa chuẩn thì F khó gấp đôi — xem Cách bấm hợp âm Guitar đúng cho người mới.

3. Bốn thế bấm F, từ dễ tới khó

Thế 1 — F ba dây (xxx211)

Chỉ đánh ba dây mảnh. Ngón trỏ chặn dây 2 và dây 1 ở ngăn 1, ngón giữa bấm dây 3 ngăn 2.

Nốt vang ra: A – C – F. Đánh đổi: vẫn đủ ba nốt nên vẫn là hợp âm F, nhưng nốt trầm nhất là La chứ không phải Fa. Đệm hát sẽ nghe thiếu chân, rõ nhất khi F là hợp âm kết câu.

Thế 2 — F/A (x03211)

So với thế trên, thêm dây 4 bấm ở ngăn 3 và dây 5 để buông. Ký hiệu F/A đọc là "Fa trưởng, bass La".

Nốt vang ra: A – F – A – C – F. Đánh đổi: dày và đầy hơn thế ba dây, vẫn chưa phải chặn nhiều dây, nhưng nốt trầm nhất vẫn là La.

Thế 3 — F bốn dây (xx3211) — thế nên nhắm tới trước

Bỏ dây 5 buông, chỉ đánh bốn dây mảnh nhất.

Nốt vang ra: F – A – C – F. Đây đã là hợp âm F đầy đủ: nốt trầm nhất đúng là Fa, mà ngón trỏ chỉ phải chặn hai dây thay vì sáu. Với hầu hết bài đệm hát, thế này là đủ dùng và không ai nghe ra thiếu gì.

Nếu bạn chỉ định học một thế bấm F, hãy học thế này.

Thế 4 — F chặn đủ (133211)

Ngón trỏ đè cả sáu dây ở ngăn 1; ba ngón còn lại xếp đúng hình hợp âm E dịch lên.

Nốt vang ra: F – C – F – A – C – F. Đánh đổi: khó nhất trong bốn thế. Nhưng khi bấm được rồi thì bạn có luôn một bộ hợp âm: dời nguyên thế tay lên ngăn khác là ra hợp âm chặn khác. Xem Bảng hợp âm Guitar đầy đủ: 36 thế bấm để biết dời tới đâu thì ra hợp âm gì.

4. Fmaj7 không phải hợp âm F

Rất nhiều bài hướng dẫn giới thiệu Fmaj7 (xx3210) là "F dễ bấm". Nó dễ bấm thật — bỏ ngón trỏ ra, để dây 1 buông — và nghe êm tai. Nhưng nó là một hợp âm khác:

Khác nhau đúng ở dây 1: F bấm ngăn 1 cho ra nốt Fa, còn Fmaj7 để buông cho ra nốt Mi. Thêm một nốt là thành một hợp âm khác.

Khi nào thay được: nhiều bài pop nghe vẫn xuôi tai nếu bạn chơi Fmaj7 thay F, nhất là khi F không phải hợp âm kết. Khi nào không nên: khi giai điệu đang hát đúng nốt Fa, hoặc khi F là chỗ kết câu — lúc đó nốt Mi thừa ra nghe lửng lơ.

Dùng thì cứ dùng, nhưng nên biết mình đang chơi cái gì.

5. Đường đi từ thế dễ lên thế chặn đủ

Bốn bước. Điều kiện chuyển bước là gảy rời từng dây đều ra tiếng, ba lần liên tiếp — không phải "tập đủ một tuần":

1. Thế ba dây. Gảy rời cả ba dây, dây nào cũng kêu rõ.
2. Thế bốn dây. Ngón trỏ bắt đầu chặn hai dây. Đây là lúc bạn học cảm giác chặn.
3. Chỉ chặn, chưa bấm gì thêm. Đặt riêng ngón trỏ ngang sáu dây ở ngăn 1, bỏ hẳn ba ngón kia, rồi gảy rời sáu dây. Bước này nghe rất chán nhưng là bước quyết định.
4. Ghép cả thế 133211. Gảy rời sáu dây, dây nào tịt thì chỉnh riêng dây đó.

Đừng bỏ bước 3. Nhảy thẳng từ bước 2 lên bước 4 thì bạn không biết dây tịt là do ngón trỏ hay do ba ngón kia.

Hợp âm chặn thứ hai bạn sẽ gặp là Bm, và nó dễ tha hơn F một bậc: chỉ phải chặn năm dây, mà thế rút gọn của nó vẫn giữ đúng nốt gốc ở bass — xem hợp âm Bm Guitar: thế bấm và lỗi thường gặp.

Không cần đợi bấm được F rồi mới học tiếp. Trong lộ trình học Guitar cơ bản, hợp âm chặn nằm ở giai đoạn sau; bốn bước trên chạy song song với việc tập đệm hát bằng hợp âm mở.

6. Ba mẹo cho ngón trỏ

• Xoay ngón trỏ hơi nghiêng về cạnh ngoài — phía cạnh ngón cái. Mặt bụng ngón có những nếp gấp khớp mềm, dây lọt vào đó là tịt; cạnh ngoài cứng và phẳng hơn.
• Đặt ngón trỏ sát thanh ngăn, không đặt giữa ô. Càng sát thanh ngăn càng cần ít lực.
• Ngón cái tì sau cần đàn, ngang tầm ngón giữa, không vòng qua mép cần. Lực đến từ chỗ ngón cái tì đối lại, không phải từ việc bóp mạnh.

Ba mẹo này đủ để bấm được F. Kỹ thuật chặn áp cho mọi hợp âm chặn — dời thế, giữ lực khi đổi ngăn, chọn ngăn để tập — là chuyện dài hơn, nằm ở bài hợp âm chặn Guitar: luyện từng bước.

7. Bài tập 5 phút mỗi ngày

1. 1 phút — chỉ chặn ngón trỏ ngang sáu dây, gảy rời từng dây.
2. 2 phút — bấm thế bốn dây, gảy rời bốn dây.
3. 2 phút — đổi qua lại Dm và F bốn dây.

Phần 3 chọn Dm là có lý do: Dm (xx0231) và F bốn dây (xx3211) giữ nguyên ngón 2 ở dây 3 ngăn 2. Bạn có sẵn một ngón neo, nên đây là cặp dễ nhất để đưa F vào bài hát thật. Cách luyện chuyển theo nhịp nằm ở Cách chuyển hợp âm Guitar nhanh và mượt.

8. Bấm F bị rè thì xử lý thế nào

Gảy rời từng dây để tìm đúng dây bị tịt, đừng quạt cả nắm rồi đoán. Với F, dây hay tịt nhất là dây 2 hoặc dây 1 — đó là chỗ nếp gấp khớp ngón trỏ rơi vào.

Nếu các hợp âm mở của bạn đều sạch mà chỉ riêng F rè thì gần như chắc chắn là tay chưa quen chặn, không phải đàn hỏng. Còn nếu hợp âm nào cũng rè, hãy đọc Bấm Guitar bị rè: 8 nguyên nhân và cách sửa — ở đó có phép kiểm tra bốn bước để biết lỗi nằm ở tay bấm, tay gảy hay cây đàn. Trước khi đổ cho tay, kiểm tra nhanh xem đàn có lạc dây không bằng công cụ đo âm.

Câu hỏi thường gặp

Hợp âm F có mấy cách bấm?

Bài này đưa bốn thế dùng được ngay: ba dây (xxx211), F/A (x03211), bốn dây (xx3211) và chặn đủ (133211). F còn nhiều thế ở ngăn cao hơn, nhưng với người mới thì bốn thế này là đủ.

Bấm F bằng Fmaj7 có được không?

Được trong nhiều trường hợp, nhưng phải biết đó là hợp âm khác chứ không phải F dễ. Fmaj7 có thêm nốt Mi ngoài ba nốt F – A – C. Nó xuôi tai ở phần lớn bài pop khi F không phải hợp âm kết, nhưng nghe lửng lơ khi F đứng ở chỗ kết câu hoặc khi giai điệu đang hát đúng nốt Fa. Nếu muốn một thế thật sự là F mà vẫn dễ, hãy dùng thế bốn dây xx3211.

Bao lâu thì bấm được hợp âm F chặn?

Đừng đếm theo tuần, hãy đếm theo mốc: gảy rời từng dây đều ra tiếng, ba lần liên tiếp, ở từng bước trong bốn bước của mục 5. Người tập 5 phút mỗi ngày thường qua được bước 1 và 2 khá nhanh, còn bước 3 — chỉ chặn ngón trỏ — là chỗ mất nhiều thời gian nhất vì nó đòi sức ngón chưa có sẵn.

Có cần dùng capo để tránh hợp âm F không?

Capo là cách hợp lệ để hát vừa giọng, nhưng dùng nó để né F thì chỉ hoãn vấn đề: kẹp capo lên vài ngăn rồi bạn vẫn gặp hợp âm chặn ở thế tay y hệt. Cứ dùng capo khi cần đổi giọng, và vẫn tập F theo bốn bước ở trên.

Fm khác F thế nào?

Fm là Fa thứ, thế bấm 133111 — khác F (133211) đúng một dây, là dây 3: F bấm ngăn 2, còn Fm để ngón trỏ chặn luôn ở ngăn 1. Một nốt hạ xuống một ngăn là hợp âm trưởng thành hợp âm thứ, đúng quy luật của mọi cặp trưởng – thứ — quy luật này dùng để nhớ được nhiều hợp âm cùng lúc, xem Cách nhớ hợp âm Guitar qua nhóm thế bấm.