Cách nhớ hợp âm Guitar qua nhóm thế bấm

Đừng nhớ mười bốn hình rời nhau. Hãy nhớ bốn nhóm quan hệ: mỗi nhóm chỉ cần thuộc một hình gốc rồi suy ra phần còn lại. Bài này chia các hợp âm cơ bản thành bốn nhóm đó, kèm một lịch ôn bảy ngày mười phút mỗi ngày và cách tự kiểm xem mình đã nhớ thật hay chưa.

Chưa đọc được sơ đồ hợp âm thì xem Cách đọc hợp âm Guitar: sơ đồ và ký hiệu trước — bài này giả định bạn đã bấm được các hợp âm, chỉ là hay quên.

1. Vì sao học thuộc từng hợp âm rời thì quên

Hai lý do, đều không phải do bạn kém trí nhớ:

• Trí nhớ giữ quan hệ tốt hơn giữ danh sách. Mười bốn hình rời là mười bốn thứ phải nhớ. Bốn nhóm quan hệ thì chỉ là bốn hình gốc cộng vài quy tắc biến đổi.
• Tập dồn một buổi rồi nghỉ cả tuần thì quên gần hết. Ôn ngắn nhưng rải đều luôn giữ được nhiều hơn ôn dài một lần.

2. Nhóm 1 — trưởng và thứ: đổi một nốt, nhưng không phải lúc nào cũng đổi một ngón

Ba cặp trưởng – thứ dưới đây đều chỉ khác nhau đúng một nốt. Nhưng số ngón phải sắp lại thì khác nhau hẳn, và đây là chỗ nhiều người bị hụt hẫng:

E ↔ Em là cặp dễ nhất: chỉ nhấc một ngón lên là xong, hai ngón còn lại đứng nguyên. A ↔ Am trông giống nhau nhất mà lại khó nhất, vì cả ba ngón phải đổi vai: ngón đang bấm dây 4 trong A không còn bấm dây 4 trong Am nữa.

Biết trước điều này thì bạn không nản khi thấy A ↔ Am chậm hơn E ↔ Em.

Mẹo nhớ: hợp âm thứ luôn là hạ một nốt xuống một ngăn so với hợp âm trưởng cùng tên. Còn ngón nào bấm nốt nào thì tuỳ từng cặp.

3. Nhóm 2 — cùng một hình, dời sang dây khác

Hình ba ngón của E, nếu giữ nguyên hình rồi dời cả khối một dây về phía dây mảnh, sẽ thành đúng hình của Am. Đây là cặp đáng nhớ nhất trong các hợp âm mở, vì nó biến hai hình thành một.

Nhưng đây cũng là chỗ dễ nói quá tay, nên phải nói rõ: không phải hình nào cũng dời được như vậy. Hợp âm mở có dây buông, mà dây buông thì không đi theo tay bạn — dời hình đi một dây là bộ dây buông đổi hẳn, và thường ra một chuỗi nốt không thành hợp âm nào cả.

Đó cũng chính là lý do hợp âm chặn dời được mà hợp âm mở thì không, nói ở mục 5.

4. Nhóm 3 — thêm hoặc bớt đúng một ngón thành hợp âm bảy

Bốn hợp âm bảy hay gặp nhất đều chỉ cách hợp âm gốc đúng một ngón:

Mẹo nhớ gọn: bảy của E và A là bỏ bớt, bảy của C là thêm vào, bảy của G là hạ ngón út xuống ngăn 1.

Bốn hợp âm này nằm trong 15 hợp âm Guitar cơ bản, nên bạn có thể bấm thử ngay khi đọc.

5. Nhóm 4 — hợp âm chặn có quy luật riêng

Hợp âm chặn không có dây buông nào, nên cả thế tay đi theo bạn: dời nguyên thế lên ngăn khác là ra một hợp âm khác, cùng loại nhưng khác tên. Nhờ vậy, hơn hai mươi hợp âm chặn thật ra chỉ là sáu thế tay.

Đây là nhóm dễ nhớ nhất về mặt quy luật nhưng khó nhất về mặt tay. Danh sách đầy đủ sáu thế tay và cách dời nằm ở Bảng hợp âm Guitar đầy đủ: 36 thế bấm, kèm âm mẫu để nghe đối chiếu.

Hợp âm chặn đầu tiên gần như ai cũng gặp là F, và nó có những thế rút gọn dễ bấm hơn nhiều so với thế chặn đủ — xem hợp âm F Guitar: thế bấm dễ và cách luyện.

6. Lịch ôn bảy ngày, mười phút mỗi ngày

Khung gợi ý, không phải liệu trình. Nguyên tắc là mỗi nhóm được gặp lại vài lần cách quãng thay vì học một lần rồi bỏ:

Ngày 4 không học gì mới là cố ý. Đó là ngày trí nhớ củng cố lại thứ đã học, và bỏ ngày này là lý do phổ biến khiến tuần sau quên sạch.

Mười phút này nằm gọn trong buổi tập hằng ngày, không phải thêm giờ — lộ trình học Guitar cơ bản cho người mới đã dành sẵn phần đầu buổi cho việc ôn hợp âm.

7. Tự làm flashcard từ bảng hợp âm

Không cần in gì cả:

1. Mở bảng hợp âm đầy đủ trên điện thoại.
2. Che cột thế bấm bằng ngón tay hoặc một mẩu giấy, chỉ để lộ tên hợp âm.
3. Đọc tên, bấm thử trên đàn, rồi mở ra đối chiếu.
4. Bấm nút nghe âm mẫu để tự chấm bằng tai: tiếng bạn vừa bấm có giống âm mẫu không.

Bước 4 là bước nhiều người bỏ qua, nhưng nó bắt được lỗi mà mắt không thấy — bấm đúng hình mà một dây bị tịt thì tiếng khác hẳn âm mẫu.

Gặp một hợp âm lạ, hãy tra sơ đồ của bất kỳ hợp âm nào — trên điện thoại hãy xoay ngang màn hình — rồi thử xếp nó vào một trong bốn nhóm ở trên.

8. Cách tự kiểm: nhớ được hay chưa

Tiêu chí đo được, không cảm tính:

Gọi tên một hợp âm, bấm đúng trong 3 giây, không nhìn sơ đồ. Làm được với 5 hợp âm liên tiếp lấy ngẫu nhiên thì coi như nhóm đó đã thuộc.

Nếu quá 3 giây, đừng kết luận là quên. Thường là chưa thành phản xạ: bạn vẫn nhớ hình nhưng phải nghĩ mới gọi ra được. Quay lại nhóm chứa hợp âm đó và ôn thêm hai ngày.

Nhớ được rồi mà ghép vào bài hát vẫn khựng thì đó là việc khác — việc của tốc độ chuyển, không phải của trí nhớ. Xem Cách chuyển hợp âm Guitar nhanh và mượt.

Câu hỏi thường gặp

Cần nhớ bao nhiêu hợp âm để chơi được bài hát?

Bốn hợp âm đã đủ cho rất nhiều bài nhạc Việt và nhạc pop: C, G, Am và F. Thuộc thêm D, Em, Dm và A thì bạn chơi được phần lớn bài đệm hát thông dụng. Con số đáng quan tâm không phải là nhớ bao nhiêu hợp âm, mà là nhớ đủ chắc để gọi ra trong ba giây.

Nên học thuộc hợp âm hay học thuộc nốt cấu tạo?

Với người mới thì học thuộc thế bấm trước, vì đó là thứ dùng ngay được. Nốt cấu tạo có ích về sau, khi bạn muốn hiểu vì sao Cm khác C hay tự tìm thế bấm mới. Hai bài Cách đọc hợp âm Guitar và Hợp âm guitar là gì đi vào phần đó.

Bao lâu thì quên hợp âm nếu không tập?

Tuỳ mức độ thuộc lúc dừng. Mới đạt mốc ba giây rồi nghỉ một hai tuần thì thường mất vài buổi mới lấy lại. Còn khi đã thuộc tới mức chơi được bài hát mà không nghĩ, trí nhớ tay giữ rất lâu — nghỉ vài tháng vẫn bấm lại được, chỉ chậm hơn.

Nhớ hợp âm rồi nhưng chuyển vẫn chậm thì làm sao?

Đó là hai kỹ năng khác nhau. Nhớ là gọi được hình ra từ trí nhớ; chuyển là đưa tay từ hình này sang hình kia kịp nhịp. Khi đã đạt mốc ba giây cho từng hợp âm rời, hãy chuyển sang luyện theo cặp và đo bằng số lần đổi trong một phút — cách làm ở bài Cách chuyển hợp âm Guitar nhanh và mượt.

Có nên học hợp âm chặn cùng lúc với hợp âm mở không?

Không cần, và thường là không nên. Hợp âm chặn đòi lực ngón và góc ngón mà tay người mới chưa có, nên học song song dễ làm bạn nản ở cả hai bên. Cách hợp lý là thuộc chắc nhóm 1 đến nhóm 3 trước, rồi mới bắt đầu nhóm 4 — lúc đó quy luật dời thế tay ở bảng hợp âm đầy đủ sẽ tiết kiệm cho bạn rất nhiều công học thuộc.