Hợp âm Bm Guitar: thế bấm và lỗi thường gặp

Hợp âm Bm khó vì nó là hợp âm chặn — nhưng bạn không bắt buộc phải chặn. Có một thế ba ngón đã là hợp âm Bm đầy đủ, dùng được ngay hôm nay. Bài này đưa ba thế bấm, nói thẳng mỗi thế đánh đổi cái gì, kèm âm mẫu để bạn nghe được khác biệt, và một bài tập chuyển D ↔ Bm.

Phần lớn người mới bỏ cuộc ở Bm không phải vì tay yếu, mà vì tưởng chỉ có một cách bấm duy nhất.

1. Hợp âm Bm gồm những nốt nào

Hợp âm Bm, đọc là Si thứ, gồm ba nốt: B – D – F# (Si – Rê – Fa thăng). Mọi thế bấm dưới đây đều phải có đủ ba nốt này thì mới là hợp âm Bm; khác nhau ở chỗ đánh mấy dây và nốt nào nằm dưới cùng.

Chưa quen đọc sơ đồ hay ký hiệu kiểu x24432 thì xem Cách đọc hợp âm Guitar: sơ đồ và ký hiệu trước.

2. Vì sao Bm khó hơn các hợp âm mở

Hai lý do cụ thể:

• Không có dây buông nào ở thế chuẩn. Mọi dây đánh ra tiếng đều phải bấm, trong khi Em hay Am có hai ba dây buông đỡ cho bạn.
• Ngón trỏ phải đè năm dây cùng lúc, và đè ở ngăn 2 — chỗ dây vẫn còn rất căng vì gần lược đàn.

Kỹ thuật chặn áp cho mọi hợp âm chặn — góc ngón trỏ, điểm tì ngón cái, chọn ngăn để tập — là chuyện dài hơn, nằm ở bài hợp âm chặn Guitar: luyện từng bước. Ở đây chỉ cần biết: có đường vòng.

3. Ba thế bấm Bm và cái giá của từng thế

Ba thế dưới đây đều đúng nốt cấu tạo của Bm. Chúng khác nhau ở số dây phải đè và ở nốt trầm nhất — thứ quyết định hợp âm nghe có "chân" hay không.

Thế 1 — Bm ba dây (xxx432) — thế nên bắt đầu

Chỉ đánh ba dây mảnh nhất: ngón trỏ dây 1 ngăn 2, ngón giữa dây 2 ngăn 3, ngón áp út dây 3 ngăn 4. Không chặn dây nào.

Nốt vang ra: B – D – F#. Nốt trầm nhất đúng là Si, tức nốt gốc của hợp âm.

Đánh đổi: âm mỏng hơn vì chỉ ba dây. Nhưng đây là hợp âm Bm hoàn chỉnh, không thiếu nốt nào, không sai bass.

Thế 2 — Bm chặn đủ (x24432) — thế chuẩn

Ngón trỏ chặn ngang năm dây ở ngăn 2, ngón giữa bấm dây 2 ngăn 3, ngón áp út dây 4 ngăn 4, ngón út dây 3 ngăn 4. Dây 6 không đánh.

Nốt vang ra: B – F# – B – D – F#. Nốt trầm nhất vẫn là Si.

Đánh đổi: dày nhất và dùng được trong mọi tình huống, nhưng đòi lực ngón trỏ nhiều nhất. Đây là thế mà 15 hợp âm Guitar cơ bản liệt kê.

Thế 3 — Bm bốn dây (xx4432) — và vì sao nó không phải bậc giữa

Nhìn qua thì đây có vẻ là bước trung gian hợp lý: thêm một dây mà vẫn chưa phải chặn. Nhưng nó không phải bậc giữa.

Nốt vang ra: F# – B – D – F#. Dây 4 bấm ở ngăn 4 cho ra nốt Fa thăng, mà Fa thăng nằm trầm hơn nốt Si của dây 3. Nên nốt trầm nhất của thế này là F#, không phải B — đây là một hợp âm đảo.

Nói cách khác: thêm dây 4 làm bass xấu đi chứ không tốt lên. Vẫn dùng được khi muốn âm dày hơn mà chưa chặn nổi, nhưng đừng coi là bước tiến so với thế ba dây.

Điểm khác với hợp âm F. Ở hợp âm F, thế dễ nhất lại mất nốt gốc ở bass — bấm dễ phải trả giá. Bm thì không: thế ba ngón dễ nhất đã có bass đúng. Nếu bạn đang vật lộn với cả hai, hãy biết rằng Bm "dễ tha" hơn F một bậc.

4. Bm7 không phải Bm

Rất nhiều nơi giới thiệu Bm7 (x20202) là "Bm dễ bấm". Nó dễ bấm thật — chỉ ba ngón, không chặn, và nghe êm tai. Nhưng nó là một hợp âm khác.

Khác nhau đúng ở nốt La thêm vào. Nốt đó làm hợp âm nghe mềm và "lửng" hơn.

Khi nào thay được: nhiều bài pop và ballad nghe vẫn xuôi tai nếu bạn chơi Bm7 thay Bm, nhất là khi Bm không phải hợp âm kết câu.

Khi nào không nên: khi Bm là hợp âm kết, hoặc khi bài đang đi một vòng hợp âm rõ ràng mà nốt La thêm vào sẽ đụng với hợp âm kế tiếp. Lúc đó hãy dùng thế ba dây — vẫn dễ bấm mà đúng hợp âm.

5. Năm lỗi thường gặp khi bấm Bm

Mỗi lỗi dưới đây có một triệu chứng nghe được, nên bạn tự chẩn đoán được.

1. Dây 1 bị tịt. Nghe rõ nhất khi gảy rời từng dây: dây mảnh nhất không ra tiếng hoặc kêu bịch. Nguyên nhân gần như luôn là đốt ngón trỏ cong lên, làm chỗ chạm dây 1 rơi vào nếp gấp khớp. Sửa: duỗi thẳng ngón trỏ, đẩy nhô ra khỏi mép cần một chút.
2. Ngón cái vắt lên lưng cần. Triệu chứng: bấm vài giây là mỏi, càng cố càng yếu. Vắt ngón cái lên trên là mất lực đối kháng, phải bóp bằng cơ bàn tay.
3. Chặn nằm giữa hai phím. Triệu chứng: nhiều dây cùng kêu rè chứ không phải một dây. Ngón trỏ phải nằm sát ngay sau phím, không nằm ở khoảng giữa.
4. Cổ tay gập quá nhiều. Triệu chứng: ngón 2, 3, 4 không với tới ngăn 3 và 4, hoặc chạm dây bên cạnh. Hạ khuỷu tay, đưa cổ tay thẳng hơn.
5. Gảy nhầm dây 6. Triệu chứng: hợp âm nghe đục dù tay trái bấm đúng. Ở cả ba thế trên, dây 6 phải câm.

Nếu tiếng rè không khớp triệu chứng nào ở trên, có thể vấn đề nằm ở cây đàn chứ không ở tay — xem Bấm Guitar bị rè: 8 nguyên nhân và cách sửa.

6. Bài tập chuyển D ↔ Bm

D và Bm đi liền nhau trong rất nhiều bài. Cặp này có một đặc điểm phải nói trước: không có ngón nào giữ nguyên khi chuyển — cả bàn tay phải dời.

Khác với cặp C ↔ Am, nơi bạn giữ được hai ngón làm điểm neo (xem Cách chuyển hợp âm Guitar nhanh và mượt). Với D ↔ Bm, cách tập đúng là giữ nguyên hình bàn tay rồi dời cả khối.

Dùng thế Bm ba dây để tập:

1. Mở máy đếm nhịp — liên kết này mở công cụ sẵn ở 60 BPM, bấm START là chạy.
2. Bấm D giữ một ô nhịp 4 phách, rồi để trống trọn một ô cho tay chuyển sang Bm. Ô trống là chỗ nghỉ hợp lệ, không phải lỗi.
3. Quen rồi thì rút dần ô trống: trọn một ô → hai phách → một phách → chỉ mượn nửa sau phách 4.
4. Tập cả hai chiều — D → Bm và Bm → D không khó như nhau.

Mốc để tự đo: đổi được 20 lần trong một phút ở 60 BPM mà không phải nhìn tay, cả hai chiều.

7. Khi nào nên chuyển hẳn sang thế chặn

Không có mốc thời gian chung. Nhưng có ba tiêu chí đo được:

• Chơi trọn một bài có Bm bằng thế ba dây mà không vấp.
• Nghe ra chỗ thiếu — thường là lúc Bm kết câu, âm ba dây nghe hụt.
• Ngón trỏ đã chặn sạch được ở ngăn 5 trở lên, nơi dây mềm hơn.

Đủ cả ba thì chuyển. Chưa đủ thì cứ dùng thế ba dây — chơi được bài vẫn hơn là bấm đúng sách mà không ra tiếng.

Câu hỏi thường gặp

Bấm Bm bằng thế ba dây có bị coi là sai không?

Không. Thế ba dây đủ ba nốt B – D – F# và bass đúng là Si, nên nó là hợp âm Bm hoàn chỉnh, chỉ mỏng hơn. Nhiều người chơi lâu năm vẫn dùng thế này khi đệm hát nhanh.

Bao lâu thì chặn được Bm?

Thứ quyết định không phải thời gian mà là tư thế. Nhiều người tập ba tháng không chặn được vì sai góc ngón, sửa tư thế thì vài buổi là ra tiếng. Tập mãi không tiến thì xem lại tư thế trước khi tập thêm.

Đàn của tôi có phải bị cao dây không?

Có thể. Dây cao làm hợp âm chặn khó hơn hẳn, rõ nhất ở ngăn 2. Phép thử nhanh: chặn sạch được ở ngăn 5 mà không chặn nổi ở ngăn 2 thì phần nhiều do dây căng và cao ở đầu cần — xem 8 nguyên nhân bấm hợp âm bị rè.

Tôi dùng Bm7 thay Bm luôn được không?

Không nên dùng mặc định. Bm7 có thêm nốt La nên là một hợp âm khác; nó hợp trong nhiều bài nhẹ nhưng sẽ nghe lửng khi Bm là hợp âm kết câu. Nếu bạn muốn một thế dễ bấm mà vẫn đúng hợp âm, hãy dùng thế Bm ba dây.

Nên học Bm trước hay F trước?

Học thế rút gọn của cả hai cùng lúc cũng được, vì chúng không cần chặn. Nhưng nếu phải chọn một để tập chặn trước, hãy chọn Bm: ngón trỏ chỉ phải đè năm dây thay vì sáu, và thế rút gọn của Bm giữ được bass đúng nên bạn có đường lùi tốt hơn. Xem thêm hợp âm F Guitar: thế bấm dễ và cách luyện và bảng hợp âm Guitar đầy đủ.